The Law of Breastfeeding in Islam: A Maqasid al-Shari‘ah Analysis of Classical and Contemporary Issues

Authors

  • Panji Anugrah Universitas Islam Negeri Alauddin Makassar image/svg+xml Author

DOI:

https://doi.org/10.36420/yevwrz80

Keywords:

Penyusuan, Rada'ah, Hukum Keluarga Islam, Mahram, Isu Klasik dan Kontemporer, Maqasid al-Syari'ah

Abstract

Breastfeeding (rada‘ah) constitutes an essential component of Islamic family law, as it not only fulfills the biological needs of the child but also carries legal implications for lineage, mahram relationships, guardianship, and the overall structure of the family. This article examines the legal provisions governing breastfeeding in Islam based on the Qur’an, hadith, and the views of Islamic legal schools, while also addressing both classical and contemporary issues related to it. Using a library research method with a descriptive-analytical approach, this study analyzes classical fiqh texts, hadith collections, fatwas, and relevant scholarly literature. The findings indicate that classical scholars developed comprehensive regulations on breastfeeding to safeguard lineage and family stability, whereas social and technological developments have generated new challenges such as breast milk donation, human milk banks, adoption, and modern reproductive technologies. The article argues that a maqāṣid al-sharī‘ah approach provides a crucial framework for addressing these challenges by prioritizing the protection of lineage, life, and the welfare of children as the core objectives of Islamic law.

Penyusuan (radha’) merupakan bagian penting dalam hukum keluarga Islam karena tidak hanya berfungsi memenuhi kebutuhan biologis anak, tetapi juga membawa implikasi hukum terhadap nasab, hubungan mahram, perwalian, dan struktur keluarga. Artikel ini mengkaji ketentuan hukum penyusuan dalam Islam berdasarkan al-Qur’an, hadis, dan pandangan mazhab fikih, serta membahas persoalan klasik dan kontemporer yang berkaitan dengannya. Penelitian ini menggunakan metode kepustakaan dengan pendekatan deskriptif-analitis melalui kajian kitab fikih, hadis, fatwa, serta literatur ilmiah. Hasil kajian menunjukkan bahwa ulama klasik telah membahas penyusuan secara komprehensif untuk menjaga kejelasan nasab dan stabilitas keluarga, sementara perkembangan sosial dan teknologi melahirkan isu baru seperti donor ASI, bank ASI, adopsi, dan teknologi reproduksi modern. Artikel ini menegaskan bahwa pendekatan maqasid al-syari‘ah menjadi kerangka penting untuk merespons tantangan tersebut dengan tetap menempatkan perlindungan keturunan, jiwa, dan kemaslahatan anak sebagai tujuan utama syariat.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Al-Syatibi, Ibrahim bin Musa. ‘Al-Muwafaqat Fī Uṣhul Al-Syari‘Ah’. Saudi: Dar Ibn Affan. 1997.

Annisa, Atika Nur. ‘Rekontekstualisasi Radha’ah Di Era Digital: Studi Lactashare Sebagai Lembaga Filantropi Dalam Bidang Donor ASI Pertama Di Indonesia’. Jurnal El-Maslahah. 10 (2020).

Asnawati, Asnawati, Ibrahim Bafadhol, and Ade Wahidin. ‘Pemberian Asi Pada Anak Dalam Perspektif Al-Quran’, Al-Tadabbur: Jurnal Ilmu Al-Qur’an Dan Tafsir. 4 (2019).

al-Daimah, Al-Lajnah . Fatawa al-Lajnah al-Daimah al-Majmu’ah al-Ula. Juz 21. Riyadh: Riasah Idarah al-Buhuts al-‘Ilmiyyah wa al-Ifta , 1431 H.

Al-Dusuqi. Hasyiyah al-Syarh al-Kabir. juz 2. Beirut: Dar al-Fikr, 1996.

al-Bukhary, Muhammad bin Ismail. Shahih Al-Bukhary. Mesir: Dar al-Ta’shil. 2012.

al-Hafid, Ibnu Rusyd. Bidayah al-Mujtahid wa Nihayah al-Muqtashid. Juz3. Mesir: Dar al-Hadits. 2004.

Ismail, Hidayatullah, ‘Syariat Menyusui Dalam Alquran (Kajian Surat Al-Baqarah Ayat 233)’, Jurnal At-Tibyan, 3 (2018.

Kamaruddin, N., Ismail, S., & Pensyarah, F. P. P. I. (2017, November). Pensyariatan Islam Mengenai Penyusuan Menerusi Ayat 233 Surah Al-Baqarah. In Dalam Prosiding 3rd Muzakarah Fiqh & International Fiqh Conference (Vol. 15, pp. 132-140).

Katsir, Ibnu. Tafsir Al-Qur’an Al-‘Azim. Saudi Arabia: Dar Ibnu Jauzi, 1431 H.

al-Kasani, Abu Bakar. Badai’. al-Shanai’ fi Tartib al-Syarai’. juz 4. Beirut: Dar al-Kutub al-‘Ilmiyyah, 1431 H.

Kosim, Ahmad Mulyadi, ‘Analisis Kedudukan Wali Nikah Terhadap Anak Hasil Di Luar Perkawinan Menurut Kompilasi Hukum Islam’, Jurnal Dimensi Hukum, 9 (2025).

Ibn ‘Abdi al-Bar. al-Tamhid. juz 8. Beirut: Dār al-Fikr, 1992.

Ibn Baz. Majmu’ Fatawa wa Maqalat. juz 22. Riyadh: Dar al-Watan, 2009.

Kementrian Agama RI. Al-Quran dan Terjemahnya. Cet. 1. Bandung : PT. Cordoba Internasional Indonesia. 2012.

al-Maqdisy, Ibnu Qudamah. al-Mughny. Juz11. Arab Saudi: Dar Alim al-Kutub. 1997.

Muslim, Abu al-Husain. Shahih Muslim. Juz 6. Mesir: Mutba’ah Isa al-Baby al-Halaby. 1955.

Nafis, Cholil. Fikih Keluarga. Jakarta: Mitra Abadi Express. 2014.

Al-Nawawi. al-Majmu‘ Sharḥ al-Muhadzdzab. juz 18. Beirut: Dār al-Fikr. 2000.

Saiyidah, Luthfia Hanifatus, Nabila Al Najla, Fachrul Ghazi, and Idham Kholid. ‘Analisis Hak Anak Terhadap ASI ( Air Susu Ibu ) Dalam Konteks Pendidikan Karakter Islami’. 20 (2025).<https://doi.org/10.31603/paedagogie.v20i2.15030>

Salim, Abu Malik Kamal bin al-Sayyid. Shahih Fiqh al-Sunnah wa Adillatuhu. Juz3. Mesir: al-Maktabah al-Taufiqiyyah. 2003.

al-Sarkhasy, Muhammad bin Ahmad, al-Mabsuth, juz 30 (Beirut: Dar al-Ma’rifah, 1431 H).

al-Syafi’i , Muhammad bin Idris, al-Umm, Juz 5 , (Beirut: Dar al-Fikr, 1983), h. 29

Siti Fatimah, Salleh. Mohamad Safir Halimatus Saadiah, and Mohamad Safir Hamirah Nursakinah. ‘Pengendalian Dokumentasi Anak Susuan Dalam Kalangan Ibu Susuan (Handling Of Breastfeeding Documentation Among Breastfeeding Mothers)’. Malaysian Journal for Islamic Studies. 4 (2020)

Suhaili, Achmad. ‘Integrasi Maqāṣid Al-Syarī ‘ah Dalam Praktik Peradilan Agama Di Indonesia: Studi Alternatif Penyelesaian Sengketa Keluarga’, MABAHITS: Jurnal Hukum Keluarga, 6 (2025).

al-Zuhaily, Wahbah, al-Fiqh al-Islamy wa Adillatuhu, Juz 10 , (Damaskus: Dar al-FIkr , 1433 H).

Zuhri, Irtiyaah Imtiyaaz. ‘Wanita Yang Haram Dinikahi Menurut Al-Qur’an (Kajian Tafsīr Mauḍū ‘Ī)’. Jurnal Ar-Risalah. 4 (2024).

Downloads

Published

2026-06-23

Issue

Section

Articles

How to Cite

The Law of Breastfeeding in Islam: A Maqasid al-Shari‘ah Analysis of Classical and Contemporary Issues. (2026). Ulumuna: Jurnal Studi Keislaman, 12(1), 28-42. https://doi.org/10.36420/yevwrz80